Get Adobe Flash player

Bạn đang ở đây

Trang chủ

Ngày xuân trảy hội núi Dành

Núi Dành còn có tên là núi Chung Sơn, nổi lên ở phía Đông huyện Tân Yên ngày nay. Thế núi lớn, uốn lượn uyển chuyển đẹp đẽ, quanh năm soi bóng xuống dòng sông Thương.

Đền Dành

Xã Liên Chung là một xã miền núi của huyện Tân Yên, có vị trí địa lý: Phía Đông giáp sông Thương và huyện Lạng Giang, phía Tây giáp xã Việt Lập, phía Nam giáp xã Phú Khê - Quế Nham, phía Bắc giáp xã Hợp Đức. Trước Cách mạng tháng 8/1945 xã Liên Chung gồm 2 xã Lại Tranh và Liên Bộ thuộc tổng Tuy Lộc Sơn, phủ Yên Thế. Khi thành lập huyện Tân Yên (1957) gọi là xã Hòa Bình và đến tháng 5/1973 được đổi tên là xã Liên Chung như ngày nay.

Núi Dành còn có tên là núi Chung Sơn, nổi lên ở phía Đông huyện Tân Yên ngày nay. Thế núi lớn, uốn lượn uyển chuyển đẹp đẽ, quanh năm soi bóng xuống dòng sông Thương. Đỉnh cao nhất của núi khoảng 117m so với mặt nước biển. Sơn phận của núi thuộc hai xã Việt Lập và Liên Chung ngày nay. Xung quanh núi có các làng Liên Chung, làng Hậu, Lãn Tranh, Um, Nguyễn, Bến, Cống, Hoa, Chùa, Đồng Sen.

Theo sách “Đại Nam nhất thống chí” có chép: “Núi Chung Sơn ở xã Bảo Lộc, thuộc địa giới Yên Thế, sản xuất ra sâm nam và cỏ thi”. Núi Dành có địa thế phong cảnh đẹp với nhiều sản vật nổi tiếng đã đi vào tục ngữ ca dao địa phương:

“Sâm Nam nổi tiếng núi Dành

Chợ đầy nhan nhản những hành Chung Sơn”.

Câu ca dao đã nói lên tất cả sự nổi tiếng của vùng núi Dành đặc biệt này. Truyền thuyết về sâm núi Dành còn được người dân trong vùng truyền lại: “Xưa có chàng mồ côi nghèo khó, mẹ ốm nặng không có tiền mua thuốc. Một hôm nằm mơ thấy tiên ông chỉ đường lên một ngọn núi rất cao để đào cây thuốc về sắc cho mẹ uống. Bà liền khỏi bệnh, từ đó anh rất chăm chỉ trồng, tìm kiếm cây thuốc này để cứu chữa cho nhiều người trong vùng”. Còn có truyền thuyết khác về sâm Nam nổi tiếng rằng: “Xưa mẹ vua bỗng dưng lòa mắt, các thầy thuốc chạy chữa bao năm không khỏi, có người dâng sâm nam núi Dành làm thuốc, mắt mẹ vua bỗng sáng lại bình thường. Từ đó mọi người biết đến loại sâm nam này”.

Lễ rước hội đền Dành 

Núi Dành nổi tiếng ngoài những đặc sản vùng miền đã đi vào truyền thuyết còn nức tiếng khắp vùng Tân Yên bởi hệ thống di tích lịch sử đã được Nhà nước xếp hạng: Đình Vường, Đền Dành, Chùa Không Bụt, lăng Nguyễn Đắc Thọ (Lăng Quan Quận).

Di tích đền Dành xã Liên Chung, huyện Tân Yên, tỉnh Bắc Giang được tọa lạc trên đỉnh núi Dành ở độ cao 117 m so với mực nước biển. Từ trên đỉnh núi có thể nhìn bao quát toàn cảnh xung quanh khu dân cư xã Liên Chung và các vùng phụ cận của huyện Tân Yên, huyện Yên Thế. Đền Dành là công trình văn hóa tín ngưỡng của nhân dân địa phương. Ngôi đền được xây dựng để thờ thành hoàng làng, đáp ứng nhu cầu sinh hoạt văn hóa tín ngưỡng của nhân dân địa phương từ xưa tới nay. Hiện nay không ai còn nhớ đền được xây dựng từ khi nào nhưng qua khảo sát các hiện vật có trong di tích cho biết ngôi đền được xây dựng từ thời Lê Trung Hưng thế kỷ XVIII.

Đường lên núi Dành được xây bậc lát gạch, hai bên với đường thông và bạch đàn, ngay dưới chân núi là giếng nhỏ được gọi là giếng Mũi Voi. Giếng sâu khoảng 2m, đã được bó bờ gạch và xi măng xung quanh. Đi tiếp khoảng 100 bậc gạch nữa lên núi, là thập đá rùa. Đó là những mô đá thiên tạo nằm nhấp nhô trông giống như hình con rùa. Nhân dân địa phương gọi là thập đá rùa.

Theo đường lát gạch đi khoảng hơn 200 bậc nữa là lên tới đền Dành. Ngôi đền được xây mặt nhìn ra hướng Nam, ghé Tây. Trước đây, đền Dành được tao dựng bởi một gian theo kiểu chữ nhất, cột đền được dựng bằng đá xanh. Trong đền có tượng thờ, ngai thờ và nhiều đồ tế khí khác. Trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược những năm 1947 - 1950, ngôi đền bị giặc Pháp bắn phá làm hư hỏng nặng. Trong những năm gần đây nhân dân địa phương đã đóng góp công sức và tiền của để tu sửa lại càng thêm phần khang trang tố hảo.

Du khách đến với vùng Núi Dành vào dịp đầu xuân, ngoài chiêm ngưỡng phong cảnh tuyệt đẹp nơi đây, cùng với sản vật nổi tiếng của địa phương, còn được hòa mình vào không khí vui tươi, nhộn nhịp của ngày hội. Lễ hội núi Dành được mở ra vào ngày 19, 20, 21 tháng Giêng âm lịch. Lễ hội không chỉ của một làng mà là ngày hội của cả hai làng Hậu và Đồng Sen thuộc hai xã Liên Chung, Việt Lập. Làng Hậu tổ chức hội lệ ở phía Tây núi, còn làng Đồng Sen tổ chức ở phía Đông núi. Mỗi làng có một ngôi đền ở núi Dành. Làng Hậu có ngôi đền Thượng bên đỉnh núi, làng Đồng Sen có ngôi đền Hạ ở lưng chừng núi. Cả hai đền này đều thờ đức thánh Cao Sơn - Quý Minh.

Làng Hậu mở hội núi Dành cũng là mở hội đình Vường. Trong ngày hội, làng Hậu có tổ chức rước lên núi tế thần ở đền Thượng. Cuộc rước lên núi tế rất long trọng uy nghi. Do có cuộc rước tế thần này nên hội ở núi rất khí thế, cảnh núi mùa xuân đã đẹp lại còn đẹp hơn. Sau cuộc rước dân làng Hậu tổ chức hội ở khu vực đình Vường. Trong hội có các trò chơi cướp cầu, chọi gà, vật, cờ tướng, leo cầu kiều, thi hát quan họ… nay có bóng đá, bóng chuyền, cầu lông….

Trong những ngày này, bên làng Đồng Sen cũng tổ chức tế lễ ở đền Hạ. Ngày hội ở Đồng Sen không tổ chức rước sách gì nhưng khách thập phương đến hội rất đông. Dưới làng, trên núi lúc nào cũng có người lên xuống đền. Ở chân núi làng cũng mở các trò chơi như bóng đá, vật, chọi gà, cờ tướng, thi hát quan họ….

Ngày xuân đi hội núi Dành ai cũng phấn khởi bởi lẽ mỗi người đến hội ngoài việc đi lễ đền, xem các trò vui còn được leo núi, du xuân ngắm nhìn phong cảnh vùng núi Dành tuyệt đẹp. Bởi thế núi Dành trong ngày hội đã có thơ rằng:

Chung Sơn vân vụ ủng

Cổ tự ấn bách tùng

Thương giang lưu hoàn thủy

Thôn dã uẩn yên hùng

Huề trượng đăng sơn lĩnh

Bao quát cẩm tú hình

Phong suy tình ngoạn mục

Ấu lão lạc đồng chinh

Tảo thần đông nhật xuất

Hòa cốc sắc thanh thanh

Xuân thi đề sơn hạ

Ký khách nhập hội Dành

Dịch nghĩa:

Núi Dành mây bao che

Chùa cổ trong tùng bách

Sông Thương nước vòng quanh

Xóm làng khói thấp thoáng

Chống gậy lên đỉnh núi

Xem ngắm cảnh gấm hoa

Gió đưa tình ngoạn mục

Chiêng trống giục trẻ già

Buổi sớm mặt trời lên

Đồng quê xanh sắc lúa

Bên núi đề thơ xuân

Gửi khách về hội Dành.

Nguyễn Thùy Linh

Bảo tàng tỉnh Bắc Giang

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Thống kê truy cập

  • Tổng lượt xem tin bài:9931406
  • Trong ngày:604
  • Trong tuần:4282
  • Trong tháng:74226
  • Trong năm:984216